Onderzoek | Onderzoeksresultaten en het creative proces

24 februari 2016

Studenten ondervinden vaak dat het creatieve proces soms minder soepel loopt. Een van die frustrerende momenten waarin dit kan gebeuren is de fase waarin je uit je inhoudelijk onderzoeksmateriaal, schetsen en experimenten moet gaan kiezen wat je belangrijk vindt en wat je er mee wilt gaan vertellen: de zogenaamde incubatiefase.

“Je weet wel heel veel van je onderwerp, dat er al heel veel over is gepubliceerd, dat je niet kunt kiezen uit al je beelden, je weet al helemaal niet meer wat je er van moet vinden etc. Het creatieve proces stokt…”

Wicky de Viking

De incubatiefase is traditioneel de fase binnen het creatieve proces waar de theoretici van zeggen: ‘doe maar even niets’, ‘het idee komt vanzelf’. Je onderbewustzijn moet het nu even oplossen. Daar is een mooi woord voor bedacht: de illuminatiefase. Ik noem dat het een ‘Wicky de Viking’ moment.
Die momenten zijn er zeker. En ze zijn ook belangrijk. Maar dit mysterieuze proces is binnen het onderwijs zeer onbevredigend. Het kan eindeloos duren, studenten lopen er voor weg en het is zo privé dat het niet begeleidbaar is.

Seminar

Karin van der Heiden en ik hebben de stelling ingenomen: het creatieve proces is een concreet proces van doorwerken. Doen, maken, visualiseren, experimenteren, maar vooral expliciteren. Dan komt het materiaal op tafel waarover we het kunnen hebben, kunnen we reflecteren en kan de student verder groeien.
Samen met studenten van verschillende studierichtingen hebben we in een intensieve periode van veertien dagen een aantal methoden geprobeerd. Het doel: antwoord krijgen op de vraag of concreet afstand nemen en het veranderen van je perspectief op je onderzoeksresultaten zorgt voor nieuwe inzichten en een creatief proces dat daarmee weer op gang komt.

Het resultaat na veertien dagen hard werken: elke student heeft baat bij een eigen methode. De crux zat hem vooral in niet te resultaatgericht, maar onderzoekslustig dóórwerken. We kunnen voorzichtig stellen dat de verschillende manieren van afstand nemen en perspectief veranderen resulteerde in nieuwe inzichten terwijl tegelijkertijd het werk concreter en bespreekbaar werd.

Dit onderzoek is gedaan in het kader van een breder onderzoek binnen de School of Media van HKU met het doel te komen tot een levendige onderzoekscultuur. Tegelijkertijd worden hiermee de eerste stappen gezet tot het vinden van ‘common ground’ waarbinnen de verschillende afdelingen elkaar gaan vinden.

Download